Çocuklarda tansiyon

6
4714

Çocuklarda tansiyon makalesinin özeti:

  • Bebek ve çocuklarda tansiyon problemi azımsanmayacak oranda yüksek. Çocuğunuz da yüksek tansiyon hastası olabilir. Doktor ziyaretlerinizde mutlaka çocuğunuzun tansiyonuna baktırın.
  • Yüksek tansiyon problemi genelde başka bir hastalığın habercisi.
  • Hipertansiyon tedavisi olan bebek ve çocuk sayısı çok az. Buda kalıcı hasarlar bırakıyor.
  • Bebeklerin ve çocukların kilo boy ve yaş ile değişen ideal tansiyon değerleri var. Bizim normal tansiyon değerlerimize uymuyor. Çocuklarda normal tansiyon aralığını hesaplamayı bu yazıda okudunuz ama hesaplayamadınız, öğrenmek istiyorsanız lütfen bu yazı altındaki yorumlar kısmına çocuğunuzun boyu ve doğum tarihi (gün/ay/yıl) bilgilerini yazın ki sizi bilgilendirebilelim.

Çocuklarda tansiyon: Bebek ve çocuklarda yüksek tansiyon, hipertansiyon hastalığı

Evet bebeklerde bile yüksek tansiyon olabilir. Kısaca yeni doğan bebekten ergenliğe kadar çocukluğun her döneminde yüksek tansiyon hastalığı görülebilir. Yüksek tansiyon yani hipertansiyonun çocuklarda görülmesi yetişkinlere göre daha azdır ve çocuklarda tansiyon yetişkinlerin normal tansiyonu olan 120/80 mm Hg değerlerine uymaz. Çocukların ideal tansiyonu boyu, kilosu, yaşı, cinsiyetine göre değişir ve çocukların normal tansiyon değerleri de bu değişkenlere göre değişir.

Çocuklarımız ne kadar tehlike altında?

Araştırma: Amerika’da 2017 yılında yaklaşık 1 yıl süren bir araştırmada 3-18 yaş aralığında yaklaşık 1 milyon 200 bin çocuğun tansiyon ölçümü gerçekleştirilmiş. Bu 1 milyon 200 bin çocuğun sadece %33’ü (400 bin) çocuk sene içinde 3 ve daha fazla ölçüm yapılması için geri gelmiş. (Araştırma bu 400.000 çocuk üzerinde yoğunlaşıyor.)

Bu 400.000 çocuğun yaklaşık

  • %3’ü (12.000) hipertansiyon hastası.
  • %10’u (40.000) pre hipertansiyon yani yükselmiş tansiyona sahip

Araştırmanın devamı daha üzücü.

Bu 12.000 yüksek tansiyon çocuk hastanın sadece %23 ‘ü , pre hipertansiyon olan yani tansiyonu yükselmiş çocukların sadece %10’u tedavi olmaya başlamış.

Ulaşabildiğim ülkemizde bu büyüklükte yapılmış çocuklarda tansiyon araştırması yok. Bence, bu çalışma 3 ila 18 yaş arası hangi milletten olduğundan bağımsız çocuklarımızın tehlikede olduğunu söylüyor.

Gerçek: 3-18 yaş arası her 100 çocuktan %13’ü tansiyon hastası. Bu hasta çocukların ancak %15 tedavi ediliyor.

Bu ihmalin bence birkaç sebebi var. 

  • Çocuklarda tansiyon problemi olabileceği aklımıza gelmiyor. (Ne de olsa biz onları gözümüz gibi koruyoruz.)
  • Yüksek tansiyon hastalığını önemsemiyoruz.
  • Zamanımız ve sabrımız kısıtlı. Bebeklerin ve çocukların tansiyon ölçümünü yapmak çok zor. Ağlamaları, ölçü yaparken hareket etmeleri, onlara uygun manşet bulunup takılması, hassas kalp atışlarını duyup bunu tablo değerleri ile karşılaştırılması, doğru ölçüm için her muayenede en az 3 kere tekrarlanması hep sıkıntı verici ve zaman alıcı.

Bebek ve çocuklarda yüksek tansiyon, ölçüm yapmadan nasıl anlaşılır?

Maalesef anlaşılmaz.

Yüksek tansiyon yani hipertansiyon yetişkinlerde olduğu gibi çocuklarda da belirti vermeden sinsice ilerler kötüleşir. Semptomlar ortaya çıktığında çok geç olabilir . Organ hasarları ve hatta ölüm ile karşılaşılabilir.

Diğer yandan %65 ihtimalle yüksek tansiyon çocuklarda ana hastalık değildir. Yani çocuğun başka bir hastalığı vardır ve bu hastalık çocuğun tansiyonunu yükseltiyordur.

Çocuklarda yaşa ve sıklığa göre hipertansiyon nedenleri

Çocuklarda tansiyon düzenli olarak ölçülmeli:

Bebeklerin ve çocukların her sağlık kontrolünde kan basıncı yani tansiyon ölçümü yapılmalıdır.

Dikkat:

Ailede, anne, baba, kardeş, dede, büyük anne, amca, hala, teyze, dayıda hipertansiyon, yüksek kolesterol, kalp krizi, şeker hastalığı, inme öyküsü varsa veya göbek kateterizasyonu yapılış çocuklarda, fazla ya da çok az kilolu çocuklarda, periyodik ölçümler haricinde doktorun önerisine göre daha sık ve düzenli ölçüm yapılmalıdır.

 Bebeklerde ideal tansiyon ve çocuklarda normal tansiyon aralığı

Bebeklerde ve çocuklarda tansiyon yaşına boyuna cinsiyetine ve kilosuna göre değişiklik gösterir. Örneğin büyük tansiyonu 120 mm Hg küçük tansiyon 80 mm Hg olan 4 yaşındaki bir erkek çocuğunun sağlık durumu hipertansiyon hastası olarak değerlendirilir. Çocukların ve bebeklerin tansiyon değerleri istatistik verilere dayanır. Yıllar boyunca yapılan ölçüm ve kayıtlardan her yaş her boy çocuk için referans değerleri çıkarılmış. Ölçülen tansiyon değerleri bu referans değerleri ile karşılaştırılıp çocuğun veya bebeğin normal tansiyon aralığında olup olmadığı söylenebiliyor.

Bebeklerin ve çocukların normal tansiyon aralığını bulurken 2 çeşit tablodan yararlanıyoruz.

  1. Yaş ve boy uzunluğuna göre persentil değerlerler tablosu (Hem kız hem erkek çocuk için)
Yaş ve boy uzunluğu persentil değerleri kız ve erkek çocuk

2. Yaş ve boy uzunluğuna göre kan basıncının üst sınır (90. ve 95 persantil) değerleri tablosu.

Yaş ve boy uzunluğuna göre kan basıncının üst sınır (90. ve 95 persantil) değerleri

Örnek: Bebek ve çocukların ideal tansiyonun bulunması

Beraber yapacağımız bir örnek ile bebeklerin ve çocukların ideal tansiyonunun hangi değerler arasında olacağını göreceksiniz. Örnek olarak 2 yaşında 91 santim boyunda bir erkek çocuğum var diyelim. Çocuğumun ideal tansiyon aralığını öğrenmek istiyorum.

A. İlk önce yaş ve boy uzunluğuna göre persentil değerlerler tablosuna bakıyorum. Erkek yazılı mavi tablodan 2 yaşı bulup yatay olarak çocuğumun boyuna en yakın değeri buluyorum ve dikey olarak yukarı çıkıyorum. Bulduğum sayı 75.

Çocuklarda normal tansiyon heaplama_1

75 değeri bana şunu söylüyor. Benim oğlumun boyu yaşıtları ile karşılaştırıldığında yaklaşık 75 erkek çocuğundan uzun. Tıbbı olarak benim oğlum 75 persentil değerine sahip.

B. Daha sonra yaş ve boy uzunluğuna göre kan basıncının üst sınır (90. ve 95 persantil) değerleri tablosuna geçiyoruz. Soldaki yaş değerlerinden 2 yaşı buluyoruz . Kolon değerlerinden 75 değerini buluyoruz. (bu tabloda 50 ve 90 persentil arasında bir yerde ) ve kesişen yer bizim aradığımız çocuk ideal tansiyon aralığı.

Çocuklarda normal tansiyon heaplama_2

Burada 90 ve 95 diye iki değer var. Bunlar çocukların tansiyon değerlerine göre sıralama yapıldığındaki konumlarını gösteriyor. Yani 90 değerini alırsak, iki yaşında çocukları tansiyonlarına göre sıraladığımızda %90 dilimde olan çocukların en yüksek büyük tansiyonu 99 ile 105 arasında değişirken en yüksek küçük tansiyonları 55 ile 59 arasında değişiyor.  Bu değişim boy ile ilişkilendiğinde olması gereken tansiyon dilimini buluyoruz.

Benim 2 yaşındaki 91 cm boyundaki oğlumun boyu 75’persantil oldu. Yani 100 çocuğu kısadan büyüye doğru sıralama yaptığımızda boy uzunluğunda oğlum 75 ci.

Şimdi çocuğumun ideal tansiyon değer aralığına bakıyorum. Soldan 2 yaşı buldum. 90. Değere bakıyorum ve yukarıdan gelen 75 ile çakıştırıyorum. Bu değer oğlumun sınır normal tansiyon değer seviyesi. Yani tahminen bu değer 104/58. Yani bu değer oğlumun normal tansiyonu diyebildiğimiz en üst değer.

Sonra 95 bakarsam ve 75 ile kesiştirirsem bu rakamda yaklaşık 108/62 çıkıyor. Bu değer ise hipertansiyon değerinin en alt sınırı.

Özetlersem

Normal

2 yaşında 91 cm boyundaki oğlumun tansiyon değerleri 104/58 değerlerinden küçükse “NORMAL”

Pre hipertansiyon (Yükselmiş tansiyon)

2 yaşında 91 cm boyundaki oğlumun tansiyon değerleri (104/58) ve (108/62) değerlerinin arasında ise “Pre Hipertansiyon”

Hipertansiyon

2 yaşında 91 cm boyundaki oğlumun tansiyon değerleri 108/62’den büyükse “Hipertansiyon”

Bebeklerin ve çocukların tansiyonu nasıl ölçülür?

Çocuk tansiyon aleti

Çocuklarda tansiyon nasıl ölçülür sorusunu cevaplamadan önce sadece çocuklar için tasarlanmış bir çocuk tansiyon aleti yok. Çocuk tansiyon aleti olarak yetişkinlerin de kullandığı manuel ve bazı dijital tansiyon aletlerini kullanabiliriz. Bu ürünleri çocuk tansiyon aleti olarak kullanabilmemizin tek yolu çocuğa uygun manset seçilmesidir. Çocuk için manşet seçimini aşağıda anlatmaya çalıştim.

Koldan çocuklarda tansiyon ölçümü:

Manşet seçimi uygun büyüklükte olmalıdır. Çocuklarda kullanılan manşetin genişliği üst kolda akromiyon -olekranon arasındaki (omuz ile dirsek arası) aralığın %40’ı kadar, uzunluğu ise üst kol çevresinin %80-%110 saracak kadar olmalıdır. Çocuk sessiz ve rahat bir ortamda oturur ya da yatar pozisyonda iken kübital fossa (dirseğin ön yüzü) kalp düzeyinde olacak şekilde kan basınç ölçümü yapılır. Ölçüm yapılırken çocuğun ayaklarının yere değmesi istenir. Doğru ölçüm için bu işlem en az 2 kere tekrarlanmalıdır.

Yinelenen ölçümler sonrası çocukta yüksek tansiyon değerleri okunursa mutlaka bacaktan da ölçüm yapılmalıdır.

Bacaktan çocuklarda tansiyon ölçümü:

Norman koşullarda bacakta uygun büyüklükte manşet kullanılarak ölçülen kan basıncı koldan ölçülene göre 10 mm Hg daha yüksektir.

6 YORUMLAR

  1. Ülkemizde maalesef hiçbir şey ciddiye alınmıyor, her ne kadar konu sağlık gibi hayati önlem taşıyan bir konu olsa bile. Bu yüzden, farkındalık yaratma adına çok başarılı bir çalışma olmuş.
    Bu sayede tansiyon ölçümünün ne kadar gerekli olduğu ve hayatımızın bir parçası olması gerektiği çok güzel anlatılmış.
    Bilinç hayat kurtarır !

  2. İnsan ancak yaş aldıkça tansiyonun karşılaşacağı bir sağlık problemi olduğunu düşünüyor.
    Yanlış bilgilerimi düzeltip doğrularını anlatan bir blog olmuş. Özellikle çocuklarda tansiyon konusunda hiçbir bilgim olmadığını anladım. Çok teşekkürler ☺️

    • Merhaba,
      Hemen kızınızın normal tansiyon değerini yazmaktansa adım adım nasıl bu değeri bulduğumu göstermek bu sayede etrafınızdan size soru gelirse cevaplayabilmenizi istiyorum.

      İlk adımımız yaş ve boy uzunluğuna göre parsentil değerler tablosunundan kızınızın değerini bulmak.

      Çocuğunuz kız olduğundan pembe persentil değerlerine bakıyorum . İlk kolondan 10 yaşı buluyorum (2019-2009=10 yaş). Sonra sağa doğru boyuna en yakın değerini bulmaya çalışıyorum . 140 cm iki persantil değerinin 137,9 ile 142,2 arasında . Diğer bir değişle 50 ve 75 persentil değerini arasında . Tahminen 62,5 desek yanlış olmaz.

      Bu değeri bulduktan sonra 62,5 ikinci tabloya geçiyoruz. (Kızlar için hazırlanmış yaş ve boy uzunluğuna göre kan basıncının üst sınırı (90 ve 95 persantil) değerleri tablosu )

      İlk kolondan 10 yaşı buluyoruz. En üst satırdaki 10, 50 ve 90 kolonları arasından önce bulduğumuz 62,5 değerini eşleştiriyoruz. 62,5 değeri 50 ye çok yakın . 10 yaş 95. satırı ve 50 sütununun kesiştiği nokta 119/78. sonra 10 yaş 95. satırı ve 90. sütunu ile kesiştiyoruz. Bu değer de 121/80. Yani bulduğumuz 62,5 değeri bu iki sınırın arasında olmalı . 120/79 desek yanlış olmaz. Peki bu 120/79 nedir? 10 yaşındaki 140 cm boyundaki bir kız çocuğunun normal tansiyon kabul edilen en yüksek değerleri. 120 büyük tansiyon 79 küçük tansiyon . Bu değerlerin üzerinde çocuğunuzun tansiyonu yükselmiş demek .

      Sağlıklı günler dilerim.
      Ozan

  3. Oğlum 109 cm boyunda 17 kg 5 buçuk yaşında tansiyonu kac olmalı cok baş ağrısı oluyor bilgi verirseniz cok teşekkür ederiz

    • Merhaba ,
      Oğlunuzun boyu kilosu ve yaşı hesaba katıldığında büyük tansiyon aralığı 109-112, küçük tansiyon aralığı ise 70-71 mm Hg civarında olmalı. Bu değerler normal tansiyon olarak kabul ediliyor. Sadece bir ölçümle de normal yada yüksek tansiyon problemi olduğu hükmü verilmemelidir. Oğlunuzun tansiyonunu başka günlerde birden fazla tansiyon ölçümü yaptırarak emin olunuz. Diğer yandan baş ağrısı sadece tansiyon yüksekliği ile açıklamamalı mutlaka doktor kontrolünden geçirilip emin olunulmalıdır. Tavsiyem birden fazla doktordan görüş alınız.
      Sağlıcakla kalın
      Ozan

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here